"کردستان امروز". استعمال دخانيات يکي از جدي ترين معضلات اجتماعي در بسياري از کشورهاي جهان است. اين معضل چند بعدي که همانند يک بختک شوم بر سر بسياري از خانواده هاي ايراني سايه انداخته است، نه فقط بر سلامت جسمي و روحي فرد مصرف کننده، بلکه کل جامعه را با بالا بردن هزينه هاي درماني، فرسوده شدن نيروي کار، از دست رفتن سال هاي مفيد عمر و... تحت تاثير قرار مي دهد. به گفته وزير بهداشت۱۴ درصد جمعيت کشور سيگاري‌اند. همچنين به گزارش ايسنا استعمال دخانيات به طور متوسط ۲۰ سال از عمر فرد مي کاهد.

همچنين ۹۰ درصد سرطان هاي ريه و ۷۵ درصد ساير بيماري هاي ريوي ناشي از استعمال دخانيات است علاوه بر اين که ۱۴ نوع سرطان و بسياري از بيماري هاي قلبي-عروقي بر اثر استعمال دخانيات بروز پيدا مي کنند. در حالي که با پيش گيري و مبارزه با استعمال دخانيات مي توان با طيف گسترده اي از اين بيماري ها مبارزه کرد.

همچنين به گفته دکتر معدني معاون اجرايي جمعيت مبارزه با استعمال دخانيات سالانه بيش از ۷۰ هزار ايراني (معادل ۲ برابر کشته هاي بم) بر اثر استعمال سيگار جان خود را از دست مي دهند و اين در حالي است که اطرافيان مصرف کنندگان هم از خطرات و آثار آن مصون نيستند. از اين لحاظ يکي از روزهاي هفته سلامت تحت عنوان روز شهر سالم، هواي سالم و عاري از دخانيات نام گذاري شده است. همچنين سنجش سلامت ريوي در سال ۸۹، بررسي مسائل مربوط به سيگار و عوامل خطرساز در بروز بيماري هاي غيرواگير تنفسي و قلبي و عروقي و توجه به اين نکته که مصرف سيگار مقدمه اعتياد به مواد ديگر است از جمله مسائل مطرح در اين روز است.

در اين زمينه با دکتر هومن شريفي، کارشناس دبيرخانه ستاد کشوري کنترل و مبارزه با دخانيات گفت و گو کرديم. دکتر شريفي درباره برنامه سنجش سلامت ريوي در اين روز به خراسان مي گويد: ۱۰ خانه سلامت در شهر تهران با همراهي تيم هاي فوق تخصصي ريه در اين روز داير است و پزشکان متخصص نيز خواهند توانست مشاوره ترک سيگار به مراجعان ارائه دهند.

معرفي دستاوردهاي کنترل دخانيات، ارائه گزارش عملکرد دبيرخانه ستاد کشوري کنترل دخانيات، نشست هم انديشي صاحب نظران کنترل دخانيات با حضور حدود ۶۰ کارشناس حوزه هاي مرتبط با کنترل دخانيات از ديگر برنامه هايي است که براي اين روز در نظر گرفته شده است. معاون مرکز تحقيقات پيش گيري و کنترل دخانيات دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي درباره شيوع استعمال دخانيات در کشور مي گويد: ميزان شيوع استعمال دخانيات به عوامل متعددي چون عوامل دموگرافيک، اجتماعي، فرهنگي و جغرافيايي بستگي دارد اما بررسي ها نشان مي دهد مردان و زنان تهراني بيش از ساير استان ها سيگار مي کشند. همچنين طبق بررسي ها شيوع تجربي و آزمايشي استعمال دخانيات و قليان در بين دانش آموزان دختر و پسر افزايش داشته است.

دکتر شريفي با اشاره به اجراي طرح «GYPS» از سال ۱۳۸۲ در سراسر دنيا از جمله ايران اظهار کرد:  بر اين اساس شيوع استعمال دخانيات در نوجوانان و جوانان کشور هر ۲ سال يک بار سنجيده مي شود. در نخستين سال اجراي آن در سال ۸۲ ميزان شيوع دخانيات در دانش آموزان تا ۱۹ سال ۴/۴ درصد گزارش شد. وي درباره وضعيت کلينيک هاي ترک سيگار در کشور گفت: نمي توانيم ادعا کنيم که به اندازه کافي کلينيک  تخصصي ترک سيگار در کشور داريم.

قديمي ترين اين کلينيک ها در سال ۱۳۷۷ به همت وزارت بهداشت، دانشگاه شهيد بهشتي و شهرداري منطقه ۱۴ راه اندازي شد.

پس از آن رفته رفته تعداد اين کلينيک ها بيشتر شد و جمعيت مبارزه با دخانيات ايران در ۵ شهر بزرگ اقدام به تاسيس کلينيک کرد. در حال حاضر حدود ۱۲۰ کلينيک ترک سيگار در سراسر کشور خدمات مربوط به ترک سيگار را به مراجعان ارائه مي دهند.

به طور يقين کارايي اين کلينيک ها يکسان نيست زيرا جمعيت تحت پوشش آن ها يکسان نيست. در برخي شهرها تعداد اين کلينيک ها بيشتر است و در برخي شهرها کمتر و ما اميدواريم وضعيت به گونه اي پيش رود که با حمايت و همياري دانشگاه ها در شهرهاي مختلف اين امکانات به صورت مساوي فراهم شود.

از سوي ديگر با توجه به اين که توسعه پايدار در کشور بدون تندرستي امکان پذير نخواهد بود و طبق برنامه چشم انداز ۲۰ ساله کشور، ايران بايد تا ۱۵ سال آينده سالم ترين و تندرست ترين مردم را در منطقه داشته باشد، لازم است تا مسائل مرتبط با تندرستي و سلامتي و يکي از بزرگ ترين چالش هاي اين حوزه يعني سيگار در سرلوحه امور قرار گيرد. چنان که دکتر شريفي با اشاره به قانون جامع مبارزه با دخانيات در کشور در سال ۸۵ و دستور رئيس جمهور به تمامي ارگان ها براي اجراي آن تاکيد مي کند براي عملياتي کردن آن تمام سازمان ها و ارگان ها بايد دست به دست هم دهند زيرا تحقق سلامت در جامعه تنها توسط وزارت بهداشت امکان پذير نيست.

در دنيا ثابت شده که تنها ۲۵ درصد عوامل موثر در سلامت مربوط به بهداشت و درمان است و ۵۰ درصد عوامل موثر در سلامت به ارگان هاي مختلف ديگر مربوط است. بنابراين جز با مشارکت مردم و تمام دستگاه هاي اجرايي و حاکميتي نمي توان به تحقق سلامت جامه عمل پوشانيد.

به عنوان مثال در بحث واردات سيگار وزارت بازرگاني، صنايع، بهداشت و اداره گمرک مداخله دارند و بايد طي هم انديشي دستگاه هاي مختلف در اين باره و قاچاق سيگار بحث و تبادل نظر کنند. بنابراين جز با مشارکت مردم و تمام دستگاه هاي اجرايي و حاکميتي نمي توان به تحقق سلامت جامه عمل پوشاند.

بزرگ ترين چالش در اين حوزه تلاش براي اجرايي کردن قانون جامع مبارزه با دخانيات است که کار دشواري است. تجربه ساير کشورها نشان مي دهد تلاش براي مبارزه با دخانيات بايد مستمر و پي گيرانه باشد و در کشور ما نيز حمايت هاي دانشگاه ها و وزارت بهداشت در راستاي اجراي بسياري از بندهاي اين قانون از جمله مبارزه جدي با قاچاق، نصب هشدارهاي بهداشتي بر روي تمامي محصولات دخاني، ممنوعيت استعمال دخانيات در اماکن عمومي و محيط هاي کاري خواهد بود.

منبع: روزنامه خراسان